Dit is een rasexemplaar dat overmatig is doorgefokt en een genetisch defect heeft. We willen voorlichting geven en je een indruk geven van dit bijzondere kattenras.

Wij houden van alle katten – ongeacht hun vorm, kleur of vacht. Dat geldt waarschijnlijk voor de meeste kattenliefhebbers. En laten we eerlijk zijn – wie van ons kan een schattige kat nou laten lopen zonder haar te aaien? Toch hebben mensen verschillende smaken en wensen, en dat zie je ook terug in de keuze van de kat die bij hen past. En precies daarom bestaan er zoveel kattenrassen, die duidelijk verschillen in uiterlijk, gedrag en temperament. Alleen door gerichte fokkerij komt men namelijk dichter bij een bepaalde wens voor uiterlijk of vachtlengte. Door deze fokinspanningen zijn er wereldwijd, over decennia en zelfs eeuwen, tientallen kattenrassen ontstaan.

Wie een kat wil aanschaffen, vraagt zich meestal eerst af: wat past bij mij, wat vind ik mooi en waar krijg ik precies datgene wat ik voor ogen heb? Elders hebben we al kort aangestipt waarom uiterlijk eigenlijk een van de minder belangrijke redenen zou moeten zijn om een kat aan te schaffen, en wat er in plaats daarvan een rol zou moeten spelen bij het verwelkomen van het nieuwe gezinslid. Voor iedereen die bewust kiest voor een bepaald ras, biedt onze voortaan regelmatig verschijnende rasgids een paar aanknopingspunten.

De Scottish Fold

Een gezicht als uit een prentenboek, een vacht die aanvoelt als zijde en een innemende persoonlijkheid… de Scottish Fold is een kat zoals je je die wenst. De dieren met de kenmerkende gevouwen oortjes zijn gewoon schattig, toch? Op het eerste gezicht – absoluut. Hun kindchenschema, het gedrongen lichaam met de charmant korte pootjes en ook de vaak waargenomen boeddhahouding raken bij de meeste mensen al snel een gevoelige snaar. En wij van LucyBalu geven het toe – als we een Scottish Fold voorbij zien komen in onze feed of in een story, ontglipt ook ons weleens een zacht awwww…
Maar helaas is dit kattenras zwaar getekend. De opvallende uiterlijke kenmerken zijn het gevolg van een genetisch defect, dat zich helaas niet beperkt tot geknikte oren. Het fokken van Scottish Folds is in Duitsland theoretisch verboden, en vrijwel alle officiële instanties en autoriteiten classificeren de Scottish Fold zelfs als zogenaamde kwelfok. Wat zit hier precies achter?

Hoe het allemaal begon..

Al in de 19e eeuw werden in China katten met vreemd gevouwen oren beschreven, en aan het begin van de 20e eeuw werd deze bijzonderheid ook in Engeland waargenomen. De eerste officiële fokpogingen leverden in de jaren 60 uiteindelijk kittens met gevouwen oren op – de kleintjes stamden uit een verpaarding van een kater met gevouwen oren en een British Shorthair-poes. Omdat deze fluweelpootjes een ongelooflijk aansprekend uiterlijk hebben en hun ronde koppetjes een hoog knuffelgehalte bezitten, veroverde het ras al snel de wereld. Vooral in de VS werd de Scottish Fold enthousiast onthaald.

Terwijl de fokkerij in Europa al na een paar jaar werd stopgezet omdat er problemen bij de dieren werden waargenomen, ging men in Amerika hiermee door. En: ook in Duitsland bleef de Scottish Fold, respectievelijk het fokken ervan, bestaan.

De prijs van schoonheid

We hebben het al even genoemd – het uiterlijk van dit fluweelpootje heeft absoluut het knuffelgehalte. Scottish Folds zijn middelgrote, gedrongen katten met vrij korte poten en een bijna gedrongen lichaamsbouw. Met maximaal zes kilo bij de katers blijft deze knuffelaar relatief klein en licht. De kop is erg rond, de ogen groot – en eveneens erg rond. Dit kattenras spreekt dus werkelijk elk denkbaar kindchenschema-kenmerk aan.

Aan hun grote populariteit draagt zeker ook het karakter van de gevouwenoorkatten bij. Ze staan bekend als lieve, aanhankelijke katten die het graag rustig aan doen, terwijl ze toch altijd speels en zelfs kindvriendelijk zijn. Wat zou je je nog meer kunnen wensen? Helaas komen de meeste van deze op het eerste gezicht geweldige eigenschappen niet zonder prijs. Hun schattige uiterlijk hebben deze katten namelijk te danken aan een genetisch defect. Dit genetisch defect wordt autosomaal dominant overgeërfd – dat betekent dat ook katten die zijn ontstaan uit een kruising met een Scottish Fold, een groot risico lopen dit defect te erven. Inmiddels weet men dat ook katten van gemengd ras onder grote gezondheidsproblemen kunnen lijden. Wat is er precies aan de hand? Het genoemde genetische defect zorgt helaas niet alleen voor geknikte oren.

De onderliggende, ongeneeslijke erfelijke aandoening heet osteochondrodysplasie, afgekort OCD. De term komt, zoals zo vaak in de geneeskunde, uit het Grieks en betekent letterlijk 'misvorming van bot en kraakbeen'. De genmutatie veroorzaakt dus soms zeer ernstige misvormingen aan gewrichten, botten en kraakbeen. En helaas kunnen ook ogenschijnlijk gezonde dieren dit defect doorgeven. Dat verklaart het gedrongen lichaam, de korte pootjes en de vaak wat scheve gang die eigenaren bij hun gevouwenoorkatten beschrijven. De zogenaamde, bijna beroemde 'boeddhahouding' die Scottish Folds aannemen, is een verder teken van de ernstige schade die het genetisch defect aanricht. De katten gaan namelijk in deze opvallende houding zitten, omdat ze alleen zo enigszins pijnvrij kunnen zitten. Andere problemen die met het genetisch defect samenhangen zijn pijn bij aanraking, bewegingsonlust, kreupelheid en afwijkende bewegingspatronen. Klinkt vreselijk? Dat is het ook.

Het stille lijden van katten

Natuurlijk wil geen enkele eigenaar dat zijn kat lijdt. En we spreken zeker voor jullie allemaal als we zeggen: we kijken heel goed naar hoe het met onze geliefde huisdieren gaat. Maar hier hebben onze huistijgers een enorm probleem: veel katten tonen namelijk maar weinig tot geen pijn of lijden. Dat geldt voor alle katten, het is een van de eigenschappen die hen zo onafhankelijk maakt. En zo merken we zelf vaak niet hoezeer onze geliefde gezinsleden eigenlijk lijden. Daar komt vaak bij dat we na verloop van tijd 'bedrijfsblind' worden – en mank lopen, langzaam bewegen of erg sloom gedrag niet meer als afwijkend beschouwen.

Het probleem met het fokken van Scottish Folds is inmiddels zelfs bij de wetgever bekend. In het algemeen zijn zogenaamde kwelfokken verboden volgens §11b van de Duitse dierenwelzijnswet. De definitie van wat precies wel en niet als kwelfok geldt, ligt in eerste instantie bij de bevoegde autoriteiten. De Scottish Fold-kat wordt inmiddels als zo'n kwelfok beschouwd, en het fokken ervan, evenals het kruisen met andere kattenrassen, is sindsdien theoretisch verboden. Dit is echter nog lang niet overal doorgedrongen, en zelfs jarenlange liefhebbers van het ras zien de problemen niet altijd in hun volle omvang.

Wat kunnen we doen?

Wij geloven dat de verantwoordelijkheid van een eigenaar er over het algemeen in ligt om ervoor te zorgen dat het zo goed mogelijk gaat met zijn kat. Dat betekent bijvoorbeeld dat je je kat naar een gespecialiseerde dierenarts kunt brengen om te laten onderzoeken hoe ernstig de schade door het genetisch defect eigenlijk is. Als je een 'onregelmatige' manier van lopen opmerkt en de dierenarts vermoedt dat hier pijn achter zit, kan er goed met medicatie worden ingegrepen. De leefomgeving van deze fluweelpootjes kan zo worden aangepast dat sprongen niet meer hoog en ver hoeven te zijn om bij het favoriete plekje te komen… Je ziet, eigenaren van gevouwenoorkatten hebben wel degelijk mogelijkheden om met de al bestaande problemen om te gaan.

Wat de aanschaf van een nieuwe Scottish Fold betreft, raden wij van LucyBalu dit met klem af. Vooraf is absoluut niet te voorzien hoe pijnlijk en gecompliceerd het leven van deze kat met het schattige gezichtje zal zijn. En dat argument is voor ons genoeg. Er zijn nog veel meer katten die bij ons, bij jou en bij onze gezinnen passen – het op de koop toe nemen van pijn omwille van een bepaald uiterlijk is voor ons gewoon geen optie. En zo hopen we dat we over een aantal jaar weliswaar vol liefde aan deze rondgezichtige knuffelaars terugdenken, maar dat ze dan niet meer gefokt worden om aan de wensen van mensen te voldoen.